دانلود پژوهش اهداف سدسازی و انتخاب ساختگاه مناسب

دانلود پژوهش اهداف سدسازی و انتخاب ساختگاه مناسب

پروژه درس جغرافیای جهانگردی

شامل:

  • تاریخچه سدسازی در ایران و جهان
  • اهداف سدسازی
  • طبقه بندی انواع سدها
  • انتخاب نوع سد مناسب برای ساختگاه
  • مطالعه، تحلیل و بررسی انواع سدها

1-1. تاریخچه سدسازی در ایران و جهان

بشر از زمانهای دور، برای مهار نیروهای طبیعی و در اختیار گرفتن آنها تلاش و تکاپوی زیادی انجام داده است. یکی از عمده ترین نیاز انسان در زندگی، مسئله آب است که عامل اساسی تشکیل تمدنهای کهن در مناطق مختلف جهان بوده و عدم آن، باعث نابودی تمدنهای قدیمی زیادی شده است. تاریخ و تمدن بشر نشان می دهد که اکثر شهرها و تمدن ها، تا حد امکان در کنار رودخانه ها یا سواحل دریاها بنا شده است. با افزایش جمعیت و افزایش آگاهی ها، انسانها سعی نمودند در مناطق دورتر از رودخانه نیز از امتیاز آب بهره مند شوند. مهندسی سد از روش های ساخت ابتدائی و ساده به شکل پیچیده امروزی، تکامل یافته است. سدسازی کهن را باید ارج نهاد چرا که یک هنر اولیه و آزمایشات منتج از تجارب و آزمونهای ساده بوده است که بتدریج طی قرنهای متمادی با علم درآمیخته است. سدهای خاکی ساخته شده در هزاران سال پیش از استحکام چندانی برخوردار نبودند لذا به راحتی بوسیله سیلاب شسته شده و از بین می رفتند. ولی ساخت سدهای با مصالح سنگی در بسیاری از نقاط دنیا رایج بوده است. یکی از اولین سدهای سنگریزه ای جهان، سد الکفاره در وادی الغراوی، نزدیکی حلوان در کشور مصر است. بقایای جامانده از این سد که زمان ساخت آن بین سالهای 2600 تا 2900 قبل از میلاد تخمین زده می‌شود، نظر هر بیننده ای را به خود جلب می کند. این سد از نوع سنگریزه و به ارتفاع 14 متر و طول 115 متر با پوشش ساخته شده از سنگ تراشیده و هسته سنگ لاشه ای – شنی بوده است.

مهارت سازندگان سدها به تدریج در طول قرنهای متمادی افزایش یافت. رومیان سدهای زیادی با مصالح بنائی و ملات بسیار بادوام احداث کردند که برخی از آنها، هنوز هم مورد بهره برداری قرار می گیرد و سرریزهای بزرگ آن سدها، گواه بر درک رومیان از مبانی مهندسی است. در ایران قدیم نیز سد مهمی در تنگه باریکی بروی رودخانه کبار در حدود 24 کیلومتری شهرستان قم ساخته شده است. تصور می شود این سد که قدمت آن به حدود 1300 سال قبل از میلاد می رسد، قدیمی ترین سد قوسی باشد که هنوز هم پابرجا مانده است. ارتفاع آن به حدود 26 متر و طول آن به 55 متر بالغ می شود. بدنه این سد از سنگ لاشه سخت و رویه آن از ملات و تخته سنگ ساخته شده و دو سر قوس سد به دیواره های تنگه قفل و بست گردیده است.

طراحی سدهای پشتبنددار با احداث سد البوئورادفریا (که به نام سد المند الجو نیز معروف است) در نزدیکی باداجو اسپانیا در سال 1747 پیشرفت نمود. این سد یک سازه سنگ لاشه ای – بنائی به ارتفاع 5/23 متر و طول 170 متر می‌باشد. که سطح پائین دست آن به پشتبندها تکیه دارد. مفاهیم طراحی سدهای سنگی از اسپانیا به آمریکالی شمالی و آمریکای جنوبی انتقال یافت در مکزیک سدهای سنگ لاشه ای – بنائی در موارد زیادی انتخاب گردید.

سازه بنائی معروف به میرالوم اولین سد چند قوس شناسائی شده دنیا است که در حدود سال 1800 میلادی در نزدیکی حیدرآباد هند ساخته شد. ارتفاع این سد تقریباً 12 متر و طول آن 762 متر است. جدول (1-1) لیست تعدادی از سدهای مهم ایران را نشان می دهد. همچنین در جدول (2-1) لیست بزرگترین سدهای مهم جهان با تقسیم بندی بر حسب ارتفاع و تیپ ساخت و به تفکیک کشورها و زمان ساخت و اجراء‌، ارائه شده است. با توجه به اینکه اطلاعات ارائه شده در این جدول، آخرین اطلاعات مأخوذ از شبکه های اطلاع رسانی جهانی است، لذا حتی بعضی از سدهای در حال ساخت را نیز شامل می شود.
]برای مثال بلندترین سد در حال ساخت جهان در حال حاضر در کشور روسیه با تیپ (E-R) به ارتفاع 335 متر می باشد.

 

 

ردیف نام سد محل سد نوع سد ارتفاع‌ازشالوده

و از عمق (m)

طول تاج سد عرض تاج سد در قاعده (m) سال اتمام
1 گلپایگان گلپایگان پاره‌سنگی 51/56 340 15 1339
2 کرج (امیرکبیر) کرج بتنی‌قوسی 165/180 390 82/30 1340
3 دز شمال دزفول بتنی‌قوسی 190/203 212 4.5/27 1341
4 سفیدرود منجیل بتنی‌باپشت‌بند 106 425 10.5/100 1341
5 اکباتان همدان بتنی‌وزنی‌پایه‌دار 33/54 286 5/36 1342
6 لتیان شمال تهران پایه دار 80/107 450 9/99 1346
7 زاینده رود اصفهان دو ‌قوسی 88/100 450 6.5/29 1349
8 زرینه رود بوکان خاکی 50/52 720 10/245 1350
9 وشمگیر گرگان خاکی 17.8/28 430 12 1349
10 ارس قزل قشلاق خاکی 38/46 945 8/182 1349
11 مهاباد مهاباد پاره سنگی 46/47.5 700 8/215 1349
12 درودزن شمال شیراز خاکی 55/60 700 10/400 1352
13 کارون مسجدسلیمان بتنی‌دو‌قوسی 177/200 380 6/31.5 1356
14 چاه نیمه سیستان خاکی 17 170 6/168 1360
15 میناب (استقلال) میناب بتنی‌قوسی 52.5/60 450 2.5/58 1362
16 لار شمال تهران خاکی 105/105 1170 12/100 1359
17 قشلاق (وحدت) سنندج پاره سنگی 80/90 330 10/260 1362
18 سد دوم کوهرنگ فارسان بتنی وزنی 22 73 1364
19 کارده کارده(مشهد) بتنی‌دو‌قوسی 50/67 144 3.2/8.5 1366
20 طرق طرق (مشهد) بتنی‌دو‌قوسی 74/81 330 4.8/128 1367
21 جیرفت جیرفت بتنی‌دو‌قوسی 127/133 250 5/17 1370
22 خمیران بالای‌نجف‌آباد خاکی 25.5/31 185 11/148 1371

جدول (1-1): لیست تعدادی از سدهای مهم ایران

 

 

سال تکمیل (m) ارتفاع تیپ کشور رودخانه نام ردیف
UC 335 E-R Russia Vakhah Kogun 1
1980 300 E Tajikistan Vakhah Nurek 2
1961 285 G Switzerland Dixence Crand Dixence 3
1980 272 A Ceorgia Inguri Inguri 4
1980 261 R Mexico Crijalva Chicoasen 5
UC 261 E-R India Bhagirathi Tehri 6
UC 253 E-R India Toas Kishau 7
UC 245 A China Tiang Erlan Yalong 8
UC 245 A Russia Yenisei Sayano-shushensk 9
UC 243 R Colombia Cuavio Cuavio 10

جدول (2-1): لیست تعدادی از بلندترین سدهای جهان

Type: E= Earth fill (خاکریز); R=Rockfill (سنگریز);

G=Gravity (وزنی); A=Arch (قوسی)

UC=Under construction

Source: Vscold Register of Dams

 

تقریباً تا سال 1850، معیارهای ملی برای طراحی سد معدود بود. شکست سد پوئن تس برروی دورخانه ریوگوادالن تین در اسپانیا در سال 1802، عدم کفایت برخی روشهای تجربی را به نمایش گذاشت.

ابتدا قرار بود که این سازه بنائی وزنی، کاملاً برروی سنگ ساخته شود، اما کشف آبرفت عمیق در آبراه رودخانه منجر به استفاده از شمعکها و قیدهای چوبی در پی همان قسمت شد. پس از 11 سال بهره برداری، زیربندی در هم شکست و بریدگی بزرگی در سد ایجاد شد. طی قرن نوزدهم، پیشرفت قابل توجهی در مهندسی سدهای وزنی در اروپا حاصل گردید. در سال 1853، مهندس فرانسوی ام. دوسازیلی توصیه کرد که فشار داخلی سد پائین تر از حد معین نگه داشته شده و نیز ابعاد آن طوری تعیین شود که از لغزش جلوگیری به عمل آید، 25 سال بعد، مفهوم خط منتجه نیروها در داخل یک سوم میانی هر صفحه افقی بوسیله دبل یو.جی.ام رانکین انگلیسی به تفصیل تشریح و روشن گردید. مفاهیم پیشنهاد شده بوسیله ام. دو سازیلی و رانکین راه را برای تحلیل منطقی سدها گشود.

درحالی که معیار یک سوم میانی بطور عام برای تأمین مقاومت سدهای وزنی تحت بار متوسط در مقابل واژگونی پذیرفته شده بود، مهندسین به اهمیت فشار بر کنش و لغزش پی می بردند.

در این راستا، در طراحی سد ویرنوی در انگلیس که طی سالهای 1882 تا 1890 ساخته شد، یک سیستم زهکشی برای کاهش فشار بر کنش پیش بینی گردید.

Number of incidents
Total Misc Rockfill Earthfill Cravity Buttress Arch
72 1 2 49 6 5 9 Exploration
11 —– —– 8 2 —– 1 Material
25 —– 3 17 4 1 —– Layout
76 2 3 48 13 6 4 Design
41 —– 5 32 2 1 1 Construction
6 —– 1 5 —– —– —– Operation
5 —– —– 3 —– 1 1 Supervision
236 3 14 162 27 14 16 Total

جدول (3-1): تعداد حوادث اتفاق افتاده در سدهای با تیپ های مختلف بر اساس انتشارات کمیته بین المللی سدهای بزرگ

از اوایل قرن بیستم پیشرفت مهمی در فن آوری بتن سدها که شامل مخلوطهای دقیقاً کنترل شده، لرزش، سیمانهای مخصوص، انواع پوزولان، دانه بندی شن و ماسه، هوادهی، سرمایش و مواد افزودنی می باشد، به دست آمده است.

 

فرمت فایل: Word (قابل ویرایش)
تعداد صفحات: 63
حجم: 214 کیلوبایت

39,000 ریال – خرید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.